[{"data":1,"prerenderedAt":892},["ShallowReactive",2],{"nav:tr":3,"content:tr:facts-five-factor-model":155,"cards:tr:all":763},{"sections":4,"sheet":130,"site":133},[5,25,46,58,82,100],{"section":6,"hub":7,"tests":10},"reaction",{"key":8,"path":9},"hub-reaction","\u002Ftr\u002Frefleks-testi",[11,15,18,22],{"key":12,"path":13,"featured":14},"reaction-time","\u002Ftr\u002Freaksiyon-testi",true,{"key":16,"path":17,"featured":14},"f1-reaction","\u002Ftr\u002Ff1-reaksiyon-testi",{"key":19,"path":20,"featured":21},"sound-reaction","\u002Ftr\u002Fsesli-reaksiyon-testi",false,{"key":23,"path":24,"featured":14},"aim-trainer","\u002Ftr\u002Faim-trainer",{"section":26,"hub":27,"tests":30},"click",{"key":28,"path":29},"hub-click","\u002Ftr\u002Ftiklama-hizi-testi",[31,34,37,40,43],{"key":32,"path":33,"featured":14},"cps-test","\u002Ftr\u002Ftiklama-testi",{"key":35,"path":36,"featured":14},"spacebar-clicker","\u002Ftr\u002Fbosluk-tusu-testi",{"key":38,"path":39,"featured":14},"click-counter","\u002Ftr\u002Ftiklama-sayaci",{"key":41,"path":42,"featured":21},"tap-bpm","\u002Ftr\u002Fbpm-olcer",{"key":44,"path":45,"featured":21},"apm-test","\u002Ftr\u002Fapm-testi",{"section":47,"hub":48,"tests":51},"typing",{"key":49,"path":50},"hub-typing","\u002Ftr\u002Fklavye-hiz-testleri",[52,55],{"key":53,"path":54,"featured":14},"typing-test","\u002Ftr\u002Fklavye-hiz-testi",{"key":56,"path":57,"featured":14},"reading-speed","\u002Ftr\u002Fokuma-hizi-testi",{"section":59,"hub":60,"tests":63},"memory",{"key":61,"path":62},"hub-memory","\u002Ftr\u002Fhafiza-testleri",[64,67,70,73,76,79],{"key":65,"path":66,"featured":21},"number-memory","\u002Ftr\u002Fsayi-hafiza-testi",{"key":68,"path":69,"featured":14},"visual-memory","\u002Ftr\u002Fgorsel-hafiza-testi",{"key":71,"path":72,"featured":21},"sequence-memory","\u002Ftr\u002Fsira-hafiza-testi",{"key":74,"path":75,"featured":21},"verbal-memory","\u002Ftr\u002Fsozel-hafiza-testi",{"key":77,"path":78,"featured":14},"chimp-test","\u002Ftr\u002Fsempanze-hafiza-testi",{"key":80,"path":81,"featured":14},"stroop-test","\u002Ftr\u002Fdikkat-testi",{"section":83,"hub":84,"tests":87},"hardware",{"key":85,"path":86},"hub-hardware","\u002Ftr\u002Fdonanim-testleri",[88,91,94,97],{"key":89,"path":90,"featured":14},"keyboard-test","\u002Ftr\u002Fklavye-testi",{"key":92,"path":93,"featured":14},"mouse-test","\u002Ftr\u002Fmouse-testi",{"key":95,"path":96,"featured":21},"polling-rate","\u002Ftr\u002Fpolling-rate-testi",{"key":98,"path":99,"featured":14},"refresh-rate","\u002Ftr\u002Fhz-testi",{"section":101,"hub":102,"tests":105},"personality",{"key":103,"path":104},"hub-personality","\u002Ftr\u002Fkisilik-testleri",[106,109,112,115,118,121,124,127],{"key":107,"path":108,"featured":14},"big-five","\u002Ftr\u002Fbig-five-kisilik-testi",{"key":110,"path":111,"featured":14},"personality-test","\u002Ftr\u002Fkisilik-testi",{"key":113,"path":114,"featured":21},"quick-personality","\u002Ftr\u002Fhizli-kisilik-testi",{"key":116,"path":117,"featured":21},"personality-types","\u002Ftr\u002F16-kisilik-tipi-testi",{"key":119,"path":120,"featured":14},"career-interests","\u002Ftr\u002Fmeslek-testi",{"key":122,"path":123,"featured":21},"dark-triad","\u002Ftr\u002Fkaranlik-uclu-testi",{"key":125,"path":126,"featured":21},"political-values","\u002Ftr\u002Fsiyasi-gorus-testi",{"key":128,"path":129,"featured":21},"self-esteem","\u002Ftr\u002Fozguven-testi",{"key":131,"path":132},"spec-sheet","\u002Ftr\u002Fozellik-sayfam",[134,137,140,143,146,149,152],{"key":135,"path":136},"about","\u002Ftr\u002Fhakkimizda",{"key":138,"path":139},"methodology","\u002Ftr\u002Fmetodoloji",{"key":141,"path":142},"instruments","\u002Ftr\u002Fkisilik-olcegi",{"key":144,"path":145},"facts","\u002Ftr\u002Fgercekler",{"key":147,"path":148},"privacy","\u002Ftr\u002Fgizlilik-politikasi",{"key":150,"path":151},"terms","\u002Ftr\u002Fkullanim-kosullari",{"key":153,"path":154},"contact","\u002Ftr\u002Filetisim",{"key":156,"kind":157,"locale":158,"contentUpdated":159,"published":159,"review":160,"title":161,"description":162,"h1":163,"intro":164,"sections":198,"related":614,"crumbs":629,"citations":638,"faq":722,"relatedHeading":759,"cta":760,"sourcesHeading":762},"facts-five-factor-model","article","tr","2026-10-06","ai-raw","Beş faktör kişilik modeli: araştırmalar ne diyor?","Beş faktör kişilik modeli: beş özellik nedir, nereden çıktı, ne kadarı kalıtsaldır, ne kadar kalıcıdır ve araştırmacıların üzerinde uzlaştığı şeyler.","Beş faktör kişilik modeli",[165,168,172,174,177,179,182,184,187,189,191,193,196],{"t":166,"v":167},"text","Beş faktör kişilik modeli tek cümlede şudur: insanların birbirinden ayrıldığı beş geniş yol; bunlar deneyime açıklık, sorumluluk, dışa dönüklük, uyumluluk ve duygusal dengesizliktir (nörotiklik). Araştırmacılar bu beşte uzlaşır, çünkü aynı beşi tekrar tekrar bulurlar: insanların birbirini anlatırken kullandığı sözcüklerde",{"t":169,"id":170,"n":171},"cite","goldberg-1990",1,{"t":166,"v":173},", kişilerin kendi puanlarının yanı sıra arkadaşlarının puanlarında",{"t":169,"id":175,"n":176},"mccrae-1987",2,{"t":166,"v":178}," ve dünyanın ",{"t":180,"v":181},"num","50",{"t":166,"v":183}," kültüründe",{"t":169,"id":185,"n":186},"mccrae-2005",3,{"t":166,"v":188},". İkiz ve aile çalışmalarının büyük bir derlemesine göre, insanlar arasındaki bu özelliklerdeki farkların yaklaşık %",{"t":180,"v":190},"40",{"t":166,"v":192}," kadarı genlerle bağlantılıdır",{"t":169,"id":194,"n":195},"vukasovic-2015",4,{"t":166,"v":197},".",[199,233,338,386,416,513,525,559],{"role":200,"section":201},"section",{"heading":202,"blocks":203},"Beş özellik sade sözcüklerle",[204,210,228],{"type":205,"tone":206,"text":207},"note","info",[208],{"t":166,"v":209},"Bilgi ve kendini tanıma amaçlıdır; tıbbi ya da psikolojik bir değerlendirme değildir.",{"type":211,"items":212},"list",[213,216,219,222,225],[214],{"t":166,"v":215},"Deneyime açıklık: merak, hayal gücü; yeni fikirleri, sanatı ve deneyimleri sevmek.",[217],{"t":166,"v":218},"Sorumluluk: düzenli, özenli, güvenilir olmak ve başladığı işi bitirmeye istekli olmak.",[220],{"t":166,"v":221},"Dışa dönüklük: insan içinde olmaktan, konuşmaktan, enerjiden ve heyecandan hoşlanmak.",[223],{"t":166,"v":224},"Uyumluluk: güven, sıcaklık, iyilik ve iş birliğine istekli olmak.",[226],{"t":166,"v":227},"Duygusal dengesizlik (nörotiklik): kaygıyı, üzüntüyü ya da stresi ne kadar kolay hissettiğiniz; karşıtı duygusal dengedir.",{"type":229,"text":230},"paragraph",[231],{"t":166,"v":232},"Her özellik bir ölçektir, bir kutu değil. Çoğu insan her birinde ortaya yakın bir yerdedir ve ölçekte sahip olunacak doğru bir nokta yoktur. Beşinin hiçbiri, bir insanın ne kadar iyi ya da zeki olduğunun ölçüsü değildir.",{"role":200,"section":234},{"heading":235,"blocks":236},"Araştırma tek tabloda",[237],{"type":238,"caption":239,"head":242,"rows":249},"table",[240],{"t":166,"v":241},"Beş faktör modelinin arkasındaki önemli bulgular",[243,246],[244],{"t":166,"v":245},"Soru",[247],{"t":166,"v":248},"Bir çalışma ne buldu",[250,263,278,288,302,323],[251,254],[252],{"t":166,"v":253},"Beşi, gündelik sözcüklerde de görülüyor mu?",[255,257,259,261],{"t":180,"v":256},"1.431",{"t":166,"v":258}," özellik sıfatı, ",{"t":180,"v":260},"10",{"t":166,"v":262}," ayrı çözümlemede aynı beş faktörü verdi",[264,267],[265],{"t":166,"v":266},"Başkaları da aynı özellikleri görüyor mu?",[268,270,272,274,276],{"t":166,"v":269},"Kişilerin kendilerine verdiği puanlar, arkadaşlarının puanlarıyla ",{"t":180,"v":271},"0,25",{"t":166,"v":273}," ile ",{"t":180,"v":275},"0,62",{"t":166,"v":277}," arasında uyuştu",[279,282],[280],{"t":166,"v":281},"Kültürler arasında geçerli mi?",[283,285,286],{"t":166,"v":284},"Yapı, incelenen ",{"t":180,"v":181},{"t":166,"v":287}," kültürün hepsinde tanınabilir durumdaydı",[289,292],[290],{"t":166,"v":291},"Kalıtsal mı?",[293,295,296,298,300],{"t":166,"v":294},"Farkların yaklaşık %",{"t":180,"v":190},{"t":166,"v":297}," kadarı genlerle, %",{"t":180,"v":299},"60",{"t":166,"v":301}," kadarı çevreyle bağlantılı",[303,306],[304],{"t":166,"v":305},"Kalıcı mı?",[307,309,311,313,314,315,317,319,321],{"t":166,"v":308},"Yıldan yıla tutarlılık, çocuklukta ",{"t":180,"v":310},"0,31",{"t":166,"v":312}," iken ",{"t":180,"v":181},{"t":166,"v":273},{"t":180,"v":316},"70",{"t":166,"v":318}," arasında yaklaşık ",{"t":180,"v":320},"0,74",{"t":166,"v":322}," düzeyine çıktı",[324,327],[325],{"t":166,"v":326},"Yaşam sonuçlarını öngörüyor mu?",[328,330,332,334,336],{"t":166,"v":329},"Yayımlanmış ",{"t":180,"v":331},"78",{"t":166,"v":333}," bağlantının %",{"t":180,"v":335},"87",{"t":166,"v":337}," kadarı yeniden bulundu",{"role":200,"section":339},{"heading":340,"blocks":341},"Beş özellik nereden çıktı",[342,362],{"type":229,"text":343},[344,346,348,350,352,354,355,357,358,360,361],{"t":166,"v":345},"Fikir dille başladı. İnsanların birbirinden ayrıldığı bir yol önemliyse, insanların onun için bir sözcüğü olur. Araştırmacılar, İngilizcede insanı anlatan sıfatları topladı, çok sayıda kişiden kendilerini ya da başkalarını bunlara göre puanlamasını istedi ve sözcüklerin hangi gruplara ayrıldığına baktı. ",{"t":180,"v":347},"1990",{"t":166,"v":349}," yılında yayımlanan bir dizi çalışmada Lewis Goldberg, ",{"t":180,"v":351},"75",{"t":166,"v":353}," kümeye ayrılmış ",{"t":180,"v":256},{"t":166,"v":356}," özellik sıfatını çözümledi ve aynı beş faktörü ",{"t":180,"v":260},{"t":166,"v":359}," ayrı çözümlemede buldu. Beşinci faktörün ötesindeki hiçbir faktör, örneklemleri boyunca ayakta kalmadı",{"t":169,"id":170,"n":171},{"t":166,"v":197},{"type":229,"text":363},[364,366,368,370,372,374,376,378,379,380,381,383,384],{"t":166,"v":365},"Anket araştırmacıları aynı beşe başka bir yönden ulaştı. ",{"t":180,"v":367},"1987",{"t":166,"v":369}," yılında yayımlanan bir çalışmada Robert McCrae ve Paul Costa, ",{"t":180,"v":371},"275",{"t":166,"v":373}," yetişkinin arkadaşlarının verdiği ",{"t":180,"v":375},"738",{"t":166,"v":377}," puanı, yetişkinlerin kendi yanıtlarıyla karşılaştırdı. Beş faktör ikisinde de ortaya çıktı ve insanların kendileri için söyledikleri, başkalarının onlar için söylediğiyle ",{"t":180,"v":271},{"t":166,"v":273},{"t":180,"v":275},{"t":166,"v":382}," arasında bir ilişkiyle uyuştu",{"t":169,"id":175,"n":176},{"t":166,"v":385},". Başkalarının görebildiği bir özellik, kendine ilişkin bir imgeden fazlasıdır.",{"role":200,"section":387},{"heading":388,"blocks":389},"Dünyanın her yerinde aynı beş",[390,407],{"type":229,"text":391},[392,394,396,398,399,401,403,405,406],{"t":166,"v":393},"Beş, İngilizcenin ya da Amerikalı öğrencilerin bir tesadüfü olsaydı, yolculuk edemezdi. ",{"t":180,"v":395},"2005",{"t":166,"v":397}," yılında yayımlanan bir projede ",{"t":180,"v":181},{"t":166,"v":400}," kültürden öğrenciler, iyi tanıdıkları birini, toplamda ",{"t":180,"v":402},"11.985",{"t":166,"v":404}," kişiyi, kendi dillerine çevrilmiş aynı ankette puanladı. Beş faktörlü yapı, kültürlerin çoğunda açıkça tekrarlandı ve hepsinde tanınabilirdi",{"t":169,"id":185,"n":186},{"t":166,"v":197},{"type":229,"text":408},[409,411,412,414,415],{"t":166,"v":410},"Aynı proje, yaş farklarının kişilerin kendi bildirimlerinde görülen düzeni izlediğini buldu: üniversite yıllarında orta düzeyde bir değişim, yaklaşık ",{"t":180,"v":190},{"t":166,"v":413}," yaşından sonra daha yavaş bir değişim",{"t":169,"id":185,"n":186},{"t":166,"v":197},{"role":200,"section":417},{"heading":418,"blocks":419},"Doğa, çevre ve değişim",[420,453,495],{"type":229,"text":421},[422,424,426,428,430,432,434,436,437,439,440,442,444,446,448,450,451],{"t":166,"v":423},"İkiz, aile ve evlat edinme çalışmaları, insanlar arasındaki farkın ne kadarının genlerle bağlantılı olduğunu tahmin eder. ",{"t":180,"v":425},"2015",{"t":166,"v":427}," yılında yayımlanan bir derleme, ",{"t":180,"v":429},"100.000",{"t":166,"v":431}," kişiden fazlasından gelen ",{"t":180,"v":433},"62",{"t":166,"v":435}," sonucu bir araya getirdi. Ortalama olarak kişilikteki farkların yaklaşık %",{"t":180,"v":190},{"t":166,"v":438}," kadarı genetik, %",{"t":180,"v":299},{"t":166,"v":441}," kadarı çevresel etkilerle bağlantılıydı. İkiz çalışmaları (",{"t":180,"v":443},"0,47",{"t":166,"v":445},"), aile ve evlat edinme çalışmalarından (",{"t":180,"v":447},"0,22",{"t":166,"v":449},") daha yüksek tahminler verdi",{"t":169,"id":194,"n":195},{"t":166,"v":452},". Bu, bir grubun içindeki farklarla ilgilidir; tek bir kişinin karakterinin ne kadarının ana babasından geldiğiyle ilgili değil.",{"type":229,"text":454},[455,457,459,461,463,465,467,469,470,472,474,476,478,480,482,484,485,486,487,488,489,491,494],{"t":166,"v":456},"Kişilik oldukça kalıcıdır ve yaşla daha da kalıcı olur. ",{"t":180,"v":458},"2000",{"t":166,"v":460}," yılında yayımlanan, ",{"t":180,"v":462},"152",{"t":166,"v":464}," uzun dönemli çalışmanın derlemesi, insanların başkalarına göre yerlerini yaklaşık ",{"t":180,"v":466},"6,7",{"t":166,"v":468}," yıl boyunca ne kadar koruduğunu ölçtü. Tutarlılık, çocuklukta ",{"t":180,"v":310},{"t":166,"v":471}," iken üniversite yıllarında ",{"t":180,"v":473},"0,54",{"t":166,"v":475},", ",{"t":180,"v":477},"30",{"t":166,"v":479}," yaşında ",{"t":180,"v":481},"0,64",{"t":166,"v":483}," oldu ve ",{"t":180,"v":181},{"t":166,"v":273},{"t":180,"v":316},{"t":166,"v":318},{"t":180,"v":320},{"t":166,"v":490}," düzeyinde durdu",{"t":169,"id":492,"n":493},"roberts-2000",5,{"t":166,"v":197},{"type":229,"text":496},[497,499,501,503,505,506,507,509,512],{"t":166,"v":498},"Kalıcı olmak, sabit olmak demek değildir. Zaman içinde izlenen ",{"t":180,"v":500},"92",{"t":166,"v":502}," örneklemi inceleyen ikinci bir derleme, insanların ortalama olarak daha sorumlu ve duygusal olarak daha dengeli hâle geldiğini buldu; özellikle ",{"t":180,"v":504},"20",{"t":166,"v":273},{"t":180,"v":190},{"t":166,"v":508}," arasında. Deneyime açıklık ergenlikte yükselir, yaşlılıkta düşer; uyumluluk ise yalnızca yaşlılıkta değişir",{"t":169,"id":510,"n":511},"roberts-2006",6,{"t":166,"v":197},{"role":200,"section":514},{"heading":515,"blocks":516},"Geniş özellikler ve dar alt boyutlar",[517,521],{"type":229,"text":518},[519],{"t":166,"v":520},"Beşinin her biri geniştir ve genellikle daha dar alt boyutlara bölünür. Beş Büyük testimizin kullandığı anket, her özelliği dörder ifadelik altı alt boyuta ayırır: örneğin dışa dönüklük; cana yakınlığı, insan içinde olmaktan hoşlanmayı, kendini ortaya koymayı, hareketliliği, heyecan aramayı ve neşeyi kapsar. Aynı dışa dönüklük puanına sahip iki kişi oraya farklı yollardan varabilir; biri neşeyle, öteki kendini ortaya koymayla. Tam bir profilin beş toplamın yanında alt boyutları da göstermesinin nedeni budur.",{"type":229,"text":522},[523],{"t":166,"v":524},"Beş özellik ayrıca tip değildir. Puan, herkesin paylaştığı bir ölçekte bir yerdir, ait olduğunuz bir grup değil; çoğu insan birkaç özellikte aynı anda ortaya yakındır.",{"role":200,"section":526},{"heading":527,"blocks":528},"Özellikler bir şeyi öngörüyor mu?",[529,555],{"type":229,"text":530},[531,533,535,537,538,540,542,544,545,547,549,551,554],{"t":166,"v":532},"Çalışmalar beşi, ilişkilerden işe kadar düzinelerce sonuçla ilişkilendirdi. Psikoloji bazı ünlü bulguları yinelemekte zorlandı; bu yüzden ",{"t":180,"v":534},"2019",{"t":166,"v":536}," yılında Christopher Soto, özellikler ile yaşam sonuçları arasındaki yayımlanmış ",{"t":180,"v":331},{"t":166,"v":539}," bağlantıyı, her biri ortanca ",{"t":180,"v":541},"1.504",{"t":166,"v":543}," kişiyle, büyük ve önceden kaydedilmiş çalışmalarla yineledi. Bağlantıların %",{"t":180,"v":335},{"t":166,"v":546}," kadarı beklenen yönde yeniden bulundu; ama genellikle özgün güçlerinin %",{"t":180,"v":548},"77",{"t":166,"v":550}," kadarıyla",{"t":169,"id":552,"n":553},"soto-2019",7,{"t":166,"v":197},{"type":229,"text":556},[557],{"t":166,"v":558},"Yani özellikler, çok sayıda insan arasında ortalama olarak yaşamların nasıl gitme eğiliminde olduğu hakkında gerçek bir şey söyler. Tek bir kişi hakkında çok daha azını söylerler ve kimse için bir hüküm değildirler.",{"role":200,"section":560},{"heading":561,"blocks":562},"Kendi beş özelliğinizi ölçmek",[563,588,604],{"type":229,"text":564},[565,568,570,572,574,576,578,579,581,583,585,586],{"t":566,"v":567,"to":108,"key":107},"link","Beş Büyük Kişilik testimiz",{"t":166,"v":569},", beş özelliği ve otuz daha dar alt boyutu ölçen, ",{"t":180,"v":571},"120",{"t":166,"v":573}," ifadelik, kamu malı bir anket kullanır. Daha kısa bir ",{"t":566,"v":575,"to":111,"key":110},"kişilik testi",{"t":166,"v":577}," ",{"t":180,"v":181},{"t":166,"v":580}," ifade, ",{"t":566,"v":582,"to":114,"key":113},"hızlı kişilik testi",{"t":166,"v":584}," ise ",{"t":180,"v":260},{"t":166,"v":587}," ifade kullanır. Daha uzun anketler daha kesin ölçer; kısa olanlar hızlı bir taslak verir.",{"type":229,"text":589},[590,592,594,596,597,599,602],{"t":166,"v":591},"Sonuçlar her ölçekte, ortası işaretli olarak gösterilir. Büyük yayımlanmış örneklemler, yanıtların bir nüfus içinde nasıl dağıldığını gösterir: örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde ",{"t":180,"v":593},"320.128",{"t":166,"v":595}," yetişkin aynı ",{"t":180,"v":571},{"t":166,"v":598}," ifadeyi çevrimiçi yanıtladı",{"t":169,"id":600,"n":601},"kajonius-2019-openness",8,{"t":166,"v":603},". Olmak istediğiniz gibi değil, genellikle olduğunuz gibi yanıtlayın ve sonucu bir hüküm olarak değil, bir betimleme olarak okuyun.",{"type":229,"text":605},[606,608,612],{"t":166,"v":607},"İnsanların tiplere de ayrılıp ayrılmadığı, ",{"t":566,"v":609,"to":610,"key":611},"kişilik tipim ne?","\u002Ftr\u002Fgercekler\u002Fkisilik-tipleri","facts-personality-types",{"t":166,"v":613}," sayfasının konusudur.",[615,618,623,626],{"key":107,"path":108,"title":616,"description":617},"Big Five kişilik testi","Ücretsiz Big Five kişilik testi: beş ana boyut, otuz alt özellik ve her biri için sade bir tablo. Üyelik yok, yanıtlarınız tarayıcınızda kalır.",{"key":619,"path":620,"title":621,"description":622},"norms-big-five-traits","\u002Ftr\u002Fbes-faktor-kisilik-ozellikleri","Beş faktör kişilik özellikleri","Beş faktör kişilik özellikleri sade sözlerle: açıklık, sorumluluk, dışa dönüklük, uyumluluk, nörotiklik; bir puanın neyi söyleyip neyi söylemediği.",{"key":611,"path":610,"title":624,"description":625},"Kişilik tipleri","Kişilik tipleri gerçek mi? Araştırmalar neden temiz tipler yerine özellikler buluyor, on altı tip neyi ölçer ve büyük çalışmalar ne buldu.",{"key":110,"path":111,"title":627,"description":628},"Kişilik testi","Ücretsiz kişilik testi: sizinle ilgili kısa ifadeler ve beş özelliğin sade bir tablosu. Üyelik yok, yanıtlarınız tarayıcınızda kalır.",[630,634,636],{"key":631,"path":632,"name":633},"home","\u002Ftr","Hangi yetenek testleri ile başlamak istersiniz?",{"key":144,"path":145,"name":635},"Gerçekler: ilginç bilgiler",{"key":156,"path":637,"name":163},"\u002Ftr\u002Fgercekler\u002Fbes-faktor-kisilik-modeli",[639,650,661,671,681,691,701,711],{"n":171,"id":170,"kind":640,"authors":641,"year":642,"title":643,"venue":644,"doi":645,"url":646,"notes":647},"source","Goldberg, L. R.",1990,"An alternative \"description of personality\": The Big-Five factor structure","Journal of Personality and Social Psychology, 59(6), 1216–1229","10.1037\u002F0022-3514.59.6.1216","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F2283588\u002F",[648],{"date":159,"url":646,"quote":649},"Abstract: \"In the 45 years since Cattell used English trait terms to begin the formulation of his \\\"description of personality,\\\" a number of investigators have proposed an alternative structure based on 5 orthogonal factors.\" \"In the first of 3 studies, 1,431 trait adjectives grouped into 75 clusters were analyzed; virtually identical structures emerged in 10 replications, each based on a different factor-analytic procedure.\" \"None of the factors beyond the 5th generalized across the samples.\"",{"n":176,"id":175,"kind":640,"authors":651,"year":652,"title":653,"venue":654,"doi":655,"url":656,"population":657,"notes":658},"McCrae, R. R., & Costa, P. T., Jr.",1987,"Validation of the five-factor model of personality across instruments and observers","Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 81–90","10.1037\u002F0022-3514.52.1.81","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F3820081\u002F","Adults rated by themselves and by people who knew them",[659],{"date":159,"url":656,"quote":660},"Abstract: \"adjective factors of neuroticism, extraversion, openness to experience, agreeableness-antagonism, and conscientiousness-undirectedness were identified in an analysis of 738 peer ratings of 275 adult subjects. Intraclass correlations among raters, ranging from .30 to .65, and correlations between mean peer ratings and self-reports, from .25 to .62, showed substantial cross-observer agreement on all five adjective factors.\"",{"n":186,"id":185,"kind":640,"authors":662,"year":663,"title":664,"venue":665,"doi":666,"url":667,"notes":668},"McCrae, R. R., & Terracciano, A.",2005,"Universal features of personality traits from the observer's perspective: Data from 50 cultures","Journal of Personality and Social Psychology, 88(3), 547–561","10.1037\u002F0022-3514.88.3.547","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F15740445\u002F",[669],{"date":159,"url":667,"quote":670},"Abstract: \"To test hypotheses about the universality of personality traits, college students in 50 cultures identified an adult or college-aged man or woman whom they knew well and rated the 11,985 targets using the 3rd-person version of the Revised NEO Personality Inventory. Factor analyses within cultures showed that the normative American self-report structure was clearly replicated in most cultures and was recognizable in all.\" \"Cross-sectional age differences for 3 factors followed the pattern identified in self-reports, with moderate rates of change during college age and slower changes after age 40.\"",{"n":195,"id":194,"kind":640,"authors":672,"year":673,"title":674,"venue":675,"doi":676,"url":677,"notes":678},"Vukasović, T., & Bratko, D.",2015,"Heritability of personality: A meta-analysis of behavior genetic studies","Psychological Bulletin, 141(4), 769–785","10.1037\u002Fbul0000017","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F25961374\u002F",[679],{"date":159,"url":677,"quote":680},"Abstract: \"the final sample included 62 independent effect sizes, representing more than 100,000 participants of both genders and all ages.\" \"The average effect size was .40, indicating that 40% of individual differences in personality were due to genetic, while 60% are due to environmental influences.\" \"study design was a significant moderator with twin studies showing higher estimates, .47, compared to family and adoption studies, .22.\"",{"n":493,"id":492,"kind":640,"authors":682,"year":683,"title":684,"venue":685,"doi":686,"url":687,"notes":688},"Roberts, B. W., & DelVecchio, W. F.",2000,"The rank-order consistency of personality traits from childhood to old age: A quantitative review of longitudinal studies","Psychological Bulletin, 126(1), 3–25","10.1037\u002F0033-2909.126.1.3","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F10668348\u002F",[689],{"date":159,"url":687,"quote":690},"Abstract: \"From 152 longitudinal studies, 3,217 test-retest correlation coefficients were compiled. Meta-analytic estimates of mean population test-retest correlation coefficients showed that trait consistency increased from .31 in childhood to .54 during the college years, to .64 at age 30, and then reached a plateau around .74 between ages 50 and 70 when time interval was held constant at 6.7 years.\"",{"n":511,"id":510,"kind":640,"authors":692,"year":693,"title":694,"venue":695,"doi":696,"url":697,"notes":698},"Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W.",2006,"Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies","Psychological Bulletin, 132(1), 1–25","10.1037\u002F0033-2909.132.1.1","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F16435954\u002F",[699],{"date":159,"url":697,"quote":700},"Abstract: \"The present study used meta-analytic techniques (number of samples = 92) to determine the patterns of mean-level change in personality traits across the life course. Results showed that people increase in measures of social dominance (a facet of extraversion), conscientiousness, and emotional stability, especially in young adulthood (age 20 to 40). In contrast, people increase on measures of social vitality (a 2nd facet of extraversion) and openness in adolescence but then decrease in both of these domains in old age. Agreeableness changed only in old age.\"",{"n":553,"id":552,"kind":640,"authors":702,"year":703,"title":704,"venue":705,"doi":706,"url":707,"notes":708},"Soto, C. J.",2019,"How replicable are links between personality traits and consequential life outcomes? The Life Outcomes of Personality Replication Project","Psychological Science, 30(5), 711–727","10.1177\u002F0956797619831612","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F30950321\u002F",[709],{"date":159,"url":707,"quote":710},"Abstract: \"I conducted preregistered, high-powered (median N = 1,504) replications of 78 previously published trait-outcome associations. Overall, 87% of the replication attempts were statistically significant in the expected direction. The replication effects were typically 77% as strong as the corresponding original effects, which represents a significant decline in effect size.\"",{"n":601,"id":600,"kind":712,"authors":713,"year":703,"title":714,"venue":715,"doi":716,"url":717,"participants":593,"population":718,"notes":719},"sample","Kajonius, P. J., & Johnson, J. A.","Assessing the structure of the Five Factor Model of Personality (IPIP-NEO-120) in the public domain","Europe's Journal of Psychology, 15(2), 260–275","10.5964\u002Fejop.v15i2.1671","https:\u002F\u002Fpmc.ncbi.nlm.nih.gov\u002Farticles\u002FPMC7871748\u002F","Volunteers in the United States aged 19 to 69 (mean age 28.1; 60% women) who answered all 120 items on a website",[720],{"date":159,"url":717,"quote":721},"Table A1, \"Sample Descriptive Statistics of 5 Trait Domains and 30 Facets\" (Trait domain, M, SD): \"Neuroticism 11.10 2.66\", \"Extraversion 13.69 2.36\", \"Openness 13.71 2.06\", \"Agreeableness 14.87 2.01\", \"Conscientiousness 14.95 2.34\". Note: \"N = 320,128. … The facet trait scales ranged from 4 (Min) to 20 (Max).\" Method: \"Six facet traits in turn are averaged into one trait factor.\"",{"heading":723,"items":724},"Sorular",[725,732,745,752],{"q":726,"a":727},"Beş faktör kişilik modeli nedir, büyük beşli kişilik özellikleri hangileridir?",[728],{"type":229,"text":729},[730],{"t":166,"v":731},"Deneyime açıklık, sorumluluk, dışa dönüklük, uyumluluk ve duygusal dengesizlik (duygusal dengenin karşıtı). Her biri, insanların derece olarak ayrıldığı bir ölçektir.",{"q":733,"a":734},"Kişilik kalıtsal mı?",[735],{"type":229,"text":736},[737,739,740,742,743],{"t":166,"v":738},"Kısmen. İkiz, aile ve evlat edinme çalışmalarından gelen ",{"t":180,"v":433},{"t":166,"v":741}," sonucun derlemesi, insanlar arasındaki farkların yaklaşık %",{"t":180,"v":190},{"t":166,"v":744}," kadarını genlere, kalanını çevreye bağladı.",{"q":746,"a":747},"Kişilik yaşla değişir mi?",[748],{"type":229,"text":749},[750],{"t":166,"v":751},"Biraz, hem de ortak bir yönde: ortalama olarak insanlar genç yetişkinlik boyunca daha sorumlu ve duygusal olarak daha dengeli olur. Başkalarına göre yerleri, yaşla daha da durağanlaşır.",{"q":753,"a":754},"Neden beş özellik, daha fazlası değil?",[755],{"type":229,"text":756},[757],{"t":166,"v":758},"Çünkü çok sayıda betimleme çözümlendiğinde beş geniş faktör hep ortaya çıkar ve başka faktörler örneklemler arasında ayakta kalmadı. Beşinin her biri daha dar alt boyutlara bölünebilir.","Okumaya devam edin",{"label":761,"to":108,"key":107},"Beş Büyük Kişilik testini yapın","Kaynaklar",[764,782,804,814,840,858],{"section":6,"hub":9,"cards":765},[766,770,774,778],{"key":12,"test":12,"path":13,"title":767,"line":768,"minutes":171,"devices":769},"Reaksiyon testi","Ekran yeşile dönünce ne kadar hızlı tepki verdiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":16,"test":16,"path":17,"title":771,"line":772,"minutes":171,"devices":773},"F1 reaksiyon testi","Beş kırmızı ışık sönünce ne kadar çabuk çıkış yapabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":19,"test":19,"path":20,"title":775,"line":776,"minutes":171,"devices":777},"Sesli reaksiyon testi","Bir bip sesine ne kadar hızlı tepki verdiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":23,"test":23,"path":24,"title":779,"line":780,"minutes":171,"devices":781},"Aim trainer: nişan alma testi","Hedefleri ne kadar hızlı ve ne kadar isabetli vurduğunuzu öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":21},{"section":26,"hub":29,"cards":783},[784,788,792,796,800],{"key":32,"test":32,"path":33,"title":785,"line":786,"minutes":171,"devices":787},"Tıklama testi","Saniyede kaç kez tıklayabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":21},{"key":35,"test":35,"path":36,"title":789,"line":790,"minutes":171,"devices":791},"Boşluk tuşu testi","Boşluk tuşuna ne kadar hızlı basabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":21,"touch":21,"keyboard":14},{"key":38,"test":38,"path":39,"title":793,"line":794,"minutes":171,"devices":795},"Tıklama sayacı","Tek büyük bir düğmeyle istediğiniz her şeyi sayın.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":41,"test":41,"path":42,"title":797,"line":798,"minutes":171,"devices":799},"BPM ölçer","Bir ritme eşlik ederek dokunun ve ne kadar hızlı olduğunu öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":44,"test":44,"path":45,"title":801,"line":802,"minutes":171,"devices":803},"APM testi: dakikadaki eylem sayısı","Klavye ve fareyle dakikada kaç hareket yaptığınızı öğrenin.",{"mouse":14,"touch":21,"keyboard":14},{"section":47,"hub":50,"cards":805},[806,810],{"key":53,"test":53,"path":54,"title":807,"line":808,"minutes":171,"devices":809},"Klavye hız testi","Ne kadar hızlı ve ne kadar doğru yazdığınızı öğrenin.",{"mouse":21,"touch":14,"keyboard":14},{"key":56,"test":56,"path":57,"title":811,"line":812,"minutes":186,"devices":813},"Okuma hızı testi","Metni anlayarak ne kadar hızlı okuduğunuzu öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"section":59,"hub":62,"cards":815},[816,820,824,828,832,836],{"key":65,"test":65,"path":66,"title":817,"line":818,"minutes":186,"devices":819},"Sayı hafıza testi","Aklınızda kaç basamak tutabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":68,"test":68,"path":69,"title":821,"line":822,"minutes":186,"devices":823},"Görsel hafıza testi","Büyüyen bir ızgarada kaç kareyi hatırlayabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":71,"test":71,"path":72,"title":825,"line":826,"minutes":186,"devices":827},"Sıra hafıza testi","Yanan karelerden ne kadar uzun bir diziyi tekrarlayabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":74,"test":74,"path":75,"title":829,"line":830,"minutes":186,"devices":831},"Sözel hafıza testi","Kelimelerden hangisini daha önce gördüğünüzü, hangisinin yeni olduğunu ayırt edebildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":77,"test":77,"path":78,"title":833,"line":834,"minutes":186,"devices":835},"Şempanze hafıza testi","Kaybolduktan sonra kaç sayıyı hatırlayabildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":21},{"key":80,"test":80,"path":81,"title":837,"line":838,"minutes":186,"devices":839},"Stroop dikkat testi","Bir kelimenin rengini söylerken kelimeyi ne kadar görmezden gelebildiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"section":83,"hub":86,"cards":841},[842,846,850,854],{"key":89,"test":89,"path":90,"title":843,"line":844,"minutes":171,"devices":845},"Klavye testi","Tuşlarınıza basın ve hangilerinin çalıştığını görün.",{"mouse":21,"touch":21,"keyboard":14},{"key":92,"test":92,"path":93,"title":847,"line":848,"minutes":171,"devices":849},"Mouse testi: düğme ve tekerlek denetimi","Farenizin her düğmesini ve tekerleğini kontrol edin.",{"mouse":14,"touch":21,"keyboard":21},{"key":95,"test":95,"path":96,"title":851,"line":852,"minutes":171,"devices":853},"Polling rate testi: farenin yoklama hızı","Farenizin nerede olduğunu ne sıklıkta bildirdiğini öğrenin.",{"mouse":14,"touch":21,"keyboard":21},{"key":98,"test":98,"path":99,"title":855,"line":856,"minutes":171,"devices":857},"Hz testi: ekranınızın yenileme hızı","Ekranınızın saniyede kaç görüntü gösterdiğini öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"section":101,"hub":104,"cards":859},[860,864,867,871,875,879,883,888],{"key":107,"test":107,"path":108,"title":616,"line":861,"minutes":862,"devices":863},"Beş geniş özelliğe uzun ve dikkatli bir bakış; her biri için daha fazla ayrıntı.",20,{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":110,"test":110,"path":111,"title":627,"line":865,"minutes":601,"devices":866},"Genelde nasıl olduğunuza dair elli kısa ifade; beş geniş özellik için.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":113,"test":113,"path":114,"title":868,"line":869,"minutes":176,"devices":870},"Hızlı kişilik testi","On kısa ifade: beş geniş özelliğin hızlı bir taslağı.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":116,"test":116,"path":117,"title":872,"line":873,"minutes":862,"devices":874},"16 kişilik tipi testi","Big Five cevaplarınızı dört kadran ve dört harfli bir kod olarak görün.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":119,"test":119,"path":120,"title":876,"line":877,"minutes":601,"devices":878},"Meslek testi","Hangi tür etkinliklere en çok yöneldiğinizi öğrenin.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":122,"test":122,"path":123,"title":880,"line":881,"minutes":493,"devices":882},"Karanlık üçlü testi","Kişiliğin dört hoş olmayan yanı hakkında kısa bir anket.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":125,"test":125,"path":126,"title":884,"line":885,"minutes":886,"devices":887},"Siyasi görüş testi","Dört değer ölçeğinde nerede durduğunuzu öğrenin.",10,{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},{"key":128,"test":128,"path":129,"title":889,"line":890,"minutes":176,"devices":891},"Özgüven testi","Kendinizi nasıl gördüğünüze dair kısa bir anket.",{"mouse":14,"touch":14,"keyboard":14},1791315185867]